Əsas məzmuna keç
Protechunity

Server və şəbəkə

Switch Nədir? Necə İşləyir və Routerdən Fərqi Nələrdir?

Protechunity redaksiyası Yenilənib: 7 dəq oxu

Switch Nədir? Necə İşləyir və Routerdən Fərqi Nələrdir?

Switch kompüterləri, serverləri, printerləri, IP telefonları və digər şəbəkə cihazlarını lokal şəbəkədə (LAN) birləşdirmək üçün istifadə olunan şəbəkə avadanlığıdır. O, qoşulmuş cihazlar arasında məlumat paketlərini düzgün istiqamətə ötürərək şəbəkədaxili əlaqəni təmin edir. Switch-lər evlərdə, ofislərdə, məlumat mərkəzlərində və müəssisələrin korporativ şəbəkələrində geniş istifadə olunur.

Switch və router bir-birinə bənzər görünsə də, onların funksiyaları fərqlidir. Switch əsasən eyni lokal şəbəkədəki cihazlar arasında məlumat ötürür, router isə müxtəlif IP şəbəkələri arasında məlumat paketlərinin marşrutunu müəyyənləşdirir.

Bu məqalədə switch-in nə olduğunu, necə işlədiyini, hansı növlərinin mövcud olduğunu və routerdən nə ilə fərqləndiyini ətraflı izah edirik.

Switch Nədir?

Switch, Azərbaycan dilində şəbəkə kommutatoru, bir neçə şəbəkə cihazını birləşdirən və məlumatları uyğun porta yönləndirən avadanlıqdır. Ənənəvi Ethernet switch-ləri məlumat çərçivələrini (frame) əsasən MAC ünvanlarına əsasən ötürür.

Məsələn, ofisdə 10 kompüter, 2 printer və bir server varsa, bu cihazları eyni lokal şəbəkədə birləşdirmək üçün switch istifadə edilə bilər. Kompüterlər serverə məlumat göndərdikdə switch təyinat MAC ünvanını yoxlayaraq çərçivəni uyğun porta ötürür.

Switch-in əsas funksiyaları bunlardır:

  • Lokal şəbəkədəki cihazları birləşdirmək.
  • Ethernet məlumatlarını uyğun portlara ötürmək.
  • MAC ünvanları əsasında trafik istiqamətini müəyyənləşdirmək.
  • VLAN vasitəsilə şəbəkəni məntiqi hissələrə ayırmaq.
  • Dəstəklədiyi modellərdə şəbəkə trafikini idarə etmək və monitorinq aparmaq.
  • PoE dəstəyi olan modellərdə Ethernet kabeli üzərindən uyğun cihazlara enerji vermək.

Switch-in imkanları onun modelindən, port sayından, sürətindən və idarəetmə funksiyalarından asılıdır.

Switch Necə İşləyir?

Switch-in əsas iş prinsipi MAC ünvanlarının öyrənilməsinə və məlumat çərçivələrinin uyğun portlara ötürülməsinə əsaslanır.

Şəbəkəyə qoşulan cihazlar bir-biri ilə əlaqə yaratdıqda switch daxil olan çərçivələri təhlil edir və MAC ünvanları cədvəlini formalaşdırır. Bu cədvəl hansı MAC ünvanının hansı porta uyğun gəldiyini göstərir.

Switch-in iş prosesi əsasən aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

1. Məlumat çərçivəsinin qəbulu

Kompüter və ya digər şəbəkə cihazı məlumat göndərdikdə Ethernet çərçivəsi switch-in portlarından birinə daxil olur.

2. Mənbə MAC ünvanının öyrənilməsi

Switch çərçivənin mənbə MAC ünvanını yoxlayır və həmin ünvanı məlumatın daxil olduğu portla əlaqələndirir. Bu məlumat MAC ünvanları cədvəlinə əlavə olunur və ya mövcud qeyd yenilənir.

3. Təyinat MAC ünvanının yoxlanılması

Switch çərçivənin təyinat MAC ünvanını cədvəldə axtarır. Ünvan məlumdursa, çərçivə uyğun porta yönləndirilir.

4. Məlumatın ötürülməsi

Təyinat ünvanı məlumdursa və həmin cihaz başqa uyğun portdadırsa, switch çərçivəni həmin porta göndərir. Ünvan cədvəldə yoxdursa, switch adətən çərçivəni daxil olduğu port istisna olmaqla, eyni VLAN daxilindəki digər uyğun portlara ötürür.

Yayım (broadcast) çərçivələri də müvafiq VLAN daxilində uyğun portlara göndərilir.

Bu proses sayəsində switch məlumatı lazımsız şəkildə bütün cihazlara göndərmək əvəzinə, mümkün olduqda yalnız lazım olan porta ötürür. Nəticədə lokal şəbəkədə trafik daha səmərəli idarə olunur.

Switch-in Əsas Növləri

Switch-lər idarəetmə imkanlarına, işlədikləri OSI qatına, port sürətinə və istifadə məqsədinə görə fərqlənir.

1. Unmanaged Switch

Unmanaged switch əlavə konfiqurasiya tələb etməyən, sadə şəbəkə qurğusudur. Cihazları Ethernet kabeli ilə qoşduqdan sonra, adətən, avtomatik işləməyə başlayır.

Bu switch-lər evlər, kiçik ofislər və sadə şəbəkə genişləndirmələri üçün uyğundur. Lakin VLAN konfiqurasiyası, ətraflı trafik monitorinqi və qabaqcıl idarəetmə funksiyaları adətən təqdim edilmir.

2. Managed Switch

Managed switch şəbəkə administratoruna cihazın işini idarə etmək üçün geniş imkanlar verir. Modeldən asılı olaraq VLAN, QoS, port təhlükəsizliyi, SNMP monitorinqi, link birləşdirmə və digər funksiyaları dəstəkləyə bilər.

Bu switch-lər böyük ofislərdə, müəssisələrdə, məlumat mərkəzlərində və daha mürəkkəb şəbəkələrdə istifadə olunur.

3. Smart Switch

Smart switch idarəolunmayan və tam idarəolunan modellər arasında yerləşir. Adətən, veb interfeys vasitəsilə məhdud sayda idarəetmə funksiyası təqdim edir.

VLAN, QoS və port parametrlərinin əsas səviyyədə idarə edilməsi lazım olduqda uyğun seçim ola bilər. Funksiyalar istehsalçıya və konkret modelə görə dəyişir.

4. Layer 2 Switch

Layer 2 switch OSI modelinin ikinci qatında, yəni kanal qatında işləyir. Ethernet çərçivələrini əsasən MAC ünvanlarına görə ötürür.

Bu növ switch-lər kompüterləri, printerləri və serverləri eyni lokal şəbəkədə birləşdirmək üçün geniş istifadə olunur.

5. Layer 3 Switch

Layer 3 switch həm Layer 2 kommutasiya, həm də IP marşrutlaşdırma funksiyalarını yerinə yetirə bilir. O, uyğun konfiqurasiya olduqda müxtəlif VLAN-lar və IP alt şəbəkələri arasında trafiki yönləndirə bilər.

Bu xüsusiyyət Layer 3 switch-ləri böyük ofislər, kampus şəbəkələri və korporativ infrastruktur üçün faydalı edir. Bununla belə, Layer 3 switch hər zaman router-i tam əvəz etmir. NAT, VPN, firewall və internet bağlantısının idarə edilməsi kimi funksiyalar üçün ayrıca router və ya təhlükəsizlik qurğusu lazım ola bilər.

6. PoE Switch

PoE (Power over Ethernet) switch məlumatla yanaşı elektrik enerjisini də uyğun Ethernet kabeli üzərindən ötürə bilir.

PoE dəstəyi olan switch-lər IP kameraları, simsiz giriş nöqtələrini (access point) və IP telefonları ayrıca enerji adapteri olmadan qidalandırmaq üçün istifadə edilir. Bunun üçün həm switch-in, həm də qoşulan cihazın uyğun PoE standartını dəstəkləməsi vacibdir.

7. Data Center Switch

Data center switch məlumat mərkəzlərində serverləri, yaddaş sistemlərini və digər şəbəkə avadanlıqlarını birləşdirmək üçün nəzərdə tutulur.

Bu qurğular yüksək port sıxlığı, böyük ötürmə qabiliyyəti, aşağı gecikmə və qabaqcıl şəbəkə funksiyaları ilə seçilə bilər. İstifadə olunan modeldən asılı olaraq 10, 25, 40, 100 Gbit/s və daha yüksək sürətli portlar mövcuddur.

Switch və Router Arasındakı Fərq

Switch və router şəbəkə infrastrukturunun vacib hissələridir, lakin fərqli vəzifələri yerinə yetirirlər.

Switch əsasən lokal şəbəkədəki cihazları birləşdirir. Router isə müxtəlif IP şəbəkələri arasında məlumat paketlərini yönləndirir. Məsələn, kompüterdən eyni ofisdəki printerə məlumat göndərmək üçün switch istifadə oluna bilər. Kompüterdən internetdəki serverə çıxış zamanı isə router və digər şəbəkə qurğuları trafikin təyinat şəbəkəsinə çatmasına kömək edir.

XüsusiyyətSwitchRouter
Əsas funksiyasıLokal şəbəkədə cihazları birləşdirməkMüxtəlif IP şəbəkələri arasında trafik yönləndirmək
Əsas ünvanlamaƏnənəvi Layer 2 switch-də MAC ünvanlarıIP ünvanları
OSI modeliƏsasən Layer 2; Layer 3 modelləri də mövcuddurƏsasən Layer 3
Tipik istifadəKompüterləri, serverləri və printerləri LAN-da birləşdirməkLokal şəbəkəni internetə və digər şəbəkələrə qoşmaq
VLAN dəstəyiİdarəolunan modellərdə geniş yayılıbVLAN interfeyslərini marşrutlaşdıra bilər, modeldən asılıdır
NAT və VPNAdətən əsas funksiyası deyilBir çox router modelində dəstəklənir
Tipik nümunəOfisdəki kompüter və printerləri birləşdirməkOfis şəbəkəsindən internetə çıxışı təmin etmək

Qeyd etmək lazımdır ki, müasir şəbəkə qurğularında funksiyalar üst-üstə düşə bilər. Məsələn, Layer 3 switch marşrutlaşdırma edə bilər, bəzi router-lər isə daxili switch portları ilə təchiz olunur.

Switch, Router və Modem Eyni Şeydirmi?

Xeyr. Bu qurğuların funksiyaları bir-birindən fərqlənir.

  • Switch: Lokal şəbəkədə cihazları birləşdirir və Ethernet trafikini uyğun portlara ötürür.
  • Router: Müxtəlif IP şəbəkələri arasında məlumat paketlərini yönləndirir.
  • Modem: Provayderin təqdim etdiyi rabitə texnologiyasına uyğun olaraq internet bağlantısını təmin edən siqnal çevrilməsi və ya xəttə çıxış funksiyalarını yerinə yetirir.

Evdə istifadə edilən bəzi qurğular modem, router, Wi-Fi giriş nöqtəsi və Ethernet switch funksiyalarını bir korpusda birləşdirə bilər. Buna görə bu avadanlıqlar zahirən bir cihaz kimi görünsə də, texniki baxımdan fərqli funksiyalar yerinə yetirirlər.

VLAN Nədir və Switch-də Nə Üçün İstifadə Olunur?

VLAN (Virtual Local Area Network) fiziki olaraq eyni switch-ə qoşulmuş cihazları məntiqi olaraq ayrı şəbəkələrə bölməyə imkan verir.

Məsələn, bir şirkətdə mühasibatlıq, satış və qonaq şəbəkəsi üçün ayrı VLAN-lar yaratmaq mümkündür. Bu yanaşma şəbəkə trafikinin təşkilini və təhlükəsizlik siyasətlərinin tətbiqini asanlaşdırır.

VLAN-ın əsas üstünlükləri bunlardır:

  • Şəbəkəni ayrı məntiqi seqmentlərə bölmək.
  • Yayım trafikini müvafiq VLAN daxilində saxlamaq.
  • Şəbəkə idarəetməsini asanlaşdırmaq.
  • Müxtəlif istifadəçi qrupları üçün fərqli giriş qaydaları tətbiq etmək.

VLAN-lar arasında əlaqə yaratmaq üçün Layer 3 switch və ya uyğun marşrutlaşdırma funksiyasına malik router tələb olunur. VLAN yaratmaq öz-özlüyündə tam təhlükəsizlik təmin etmir. Düzgün marşrutlaşdırma qaydaları və giriş nəzarəti də konfiqurasiya edilməlidir.

Switch Alarkən Nələrə Diqqət Etmək Lazımdır?

Switch seçərkən yalnız port sayına və qiymətə baxmaq kifayət deyil. Şəbəkənin ölçüsü, sürət tələbləri və gələcək genişləndirmə imkanları da nəzərə alınmalıdır.

Portların sayı və sürəti

Əvvəlcə neçə cihazın qoşulacağını müəyyənləşdirin. Ev və kiçik ofis üçün 5 və ya 8 portlu modellər kifayət edə bilər. Daha böyük şəbəkələr üçün 16, 24 və ya 48 portlu switch-lər uyğun ola bilər.

Port sürəti də vacibdir. Gigabit Ethernet bir port üçün 1 Gbit/s nominal bağlantı sürəti təqdim edir. Server və məlumat mərkəzi şəbəkələrində isə daha yüksək sürətli portlara ehtiyac yarana bilər.

Managed və unmanaged seçimi

Sadə cihaz bağlantısı üçün unmanaged switch kifayət edə bilər. VLAN, trafik prioritetləşdirməsi, monitorinq və port təhlükəsizliyi tələb olunursa, managed switch nəzərdən keçirilməlidir.

PoE dəstəyi

IP kameralar, Wi-Fi access point-lər və IP telefonlar qoşulacaqsa, PoE dəstəyi faydalı ola bilər. Switch-in ümumi PoE enerji büdcəsini və hər port üzrə dəstəklədiyi gücü yoxlamaq lazımdır.

VLAN və Layer 3 imkanları

Şəbəkəni müxtəlif şöbələrə bölmək və ya VLAN-lar arasında marşrutlaşdırma aparmaq tələb olunursa, switch-in uyğun funksiyaları dəstəklədiyinə əmin olun.

Etibarlılıq və genişləndirmə

Müəssisə şəbəkələrində ehtiyat enerji, redundant bağlantılar, idarəetmə imkanları və texniki dəstək kimi amillər də əhəmiyyətlidir. Seçim zamanı istehsalçının texniki sənədlərini və cihazın konkret xüsusiyyətlərini yoxlamaq məqsədəuyğundur.

Nəticə

Switch lokal şəbəkənin əsas komponentlərindən biridir. O, kompüterləri, serverləri, printerləri, IP kameraları və digər cihazları birləşdirərək məlumatların düzgün portlara ötürülməsini təmin edir.

Unmanaged switch sadə şəbəkələr üçün, managed switch isə VLAN, monitorinq və daha geniş idarəetmə tələb olunan mühitlər üçün uyğundur. PoE modelləri əlavə enerji kabelinə ehtiyacı azalda, Layer 3 switch-lər isə bəzi şəbəkələrdə marşrutlaşdırma funksiyalarını yerinə yetirə bilər.

Switch ilə router arasındakı əsas fərq onların gördüyü işdədir: switch lokal şəbəkədə cihazları birləşdirir, router isə müxtəlif IP şəbəkələri arasında trafik yönləndirir. Düzgün avadanlıq seçimi şəbəkənin performansına, idarəetməsinə və gələcəkdə genişləndirilməsinə birbaşa təsir göstərir.

Tez-tez verilən suallar

Switch nədir?

Switch lokal şəbəkədə bir neçə cihazı birləşdirən və Ethernet çərçivələrini uyğun portlara ötürən şəbəkə qurğusudur.

Switch nə üçün istifadə olunur?

Switch kompüterləri, serverləri, printerləri, IP kameraları və digər Ethernet cihazlarını eyni lokal şəbəkədə birləşdirmək üçün istifadə olunur.

Switch ilə router arasında fərq nədir?

Switch əsasən lokal şəbəkədə MAC ünvanlarına əsasən məlumat ötürür. Router isə IP ünvanlarından və marşrutlaşdırma cədvəlindən istifadə edərək müxtəlif IP şəbəkələri arasında məlumat paketlərini yönləndirir.

İnternet üçün switch lazımdırmı?

Switch internet bağlantısı yaratmaq üçün mütləq tələb olunmur. Router-in portları kifayət etmədikdə və lokal şəbəkəyə əlavə cihazlar qoşmaq lazım gəldikdə switch istifadə edilir.

Switch internet sürətini artırırmı?

Switch internet provayderinin təqdim etdiyi sürəti öz-özlüyündə artırmır. Lakin düzgün seçilmiş switch lokal şəbəkədəki darboğazları aradan qaldıra və cihazlar arasında daha yüksək sürətli bağlantı təmin edə bilər.

Managed və unmanaged switch arasında fərq nədir?

Unmanaged switch, adətən, əlavə konfiqurasiya olmadan işləyir. Managed switch isə VLAN, QoS, monitorinq və digər şəbəkə parametrlərini idarə etmək imkanı verir.

PoE switch nədir?

PoE switch Ethernet kabeli vasitəsilə həm məlumat, həm də elektrik enerjisi ötürə bilən şəbəkə qurğusudur. Uyğun IP kameralar, simsiz giriş nöqtələri və IP telefonlarla istifadə olunur.

Layer 2 və Layer 3 switch arasında fərq nədir?

Layer 2 switch əsasən MAC ünvanları əsasında Ethernet çərçivələrini ötürür. Layer 3 switch isə bu funksiyalarla yanaşı IP marşrutlaşdırmasını da dəstəkləyir.

Mağazada

Mağazada: Switchlər

PoE nədir?
Server və şəbəkə

PoE nədir?

Power over Ethernet Necə İşləyir və Nə Üçündür?

7 dəq oxu
DNS nədir?
Server və şəbəkə

DNS nədir?

Domen Adları IP Ünvana Necə Çevrilir? Sadə İzah

8 dəq oxu
IP ünvan nədir?
Server və şəbəkə

IP ünvan nədir?

IPv4 və IPv6 Arasındakı Fərqlər Nələrdir?

8 dəq oxu

Digər bölmələr