Əsas məzmuna keç
Protechunity

Portlar və kabellər

USB Növləri: USB-A, USB-C, USB 3.2 və USB4 Arasındakı Fərq

Protechunity redaksiyası Yenilənib: 8 dəq oxu

USB Növləri: USB-A, USB-C, USB 3.2 və USB4 Arasındakı Fərq

USB kompüter, noutbuk, telefon, printer, xarici yaddaş qurğuları və digər elektron cihazları bir-birinə qoşmaq üçün istifadə olunan ən geniş yayılmış bağlantı standartlarından biridir. Lakin USB-A, USB-C, USB 3.2 və USB4 kimi adlar bəzən istifadəçilərdə çaşqınlıq yaradır. Bəs bu USB növləri arasında hansı fərqlər var və cihaz üçün düzgün USB kabelini necə seçmək olar?

Əsas məqam budur ki, USB-A və USB-C bağlantı konnektorlarının formalarını, USB 3.2 və USB4 isə məlumat ötürmə standartlarını ifadə edir. Buna görə USB-C konnektoruna malik hər kabelin yüksək sürətli olması və ya bütün USB-C portlarının eyni funksiyaları dəstəkləməsi doğru deyil.

Bu məqalədə USB növlərini, onların sürət fərqlərini, USB-C bağlantısının üstünlüklərini, USB4 standartının imkanlarını və kabel seçərkən diqqət edilməli məqamları sadə dildə izah edəcəyik.

USB nədir?

USB (Universal Serial Bus) kompüter və digər elektron cihazlar arasında məlumat mübadiləsi və enerji ötürülməsi üçün yaradılmış standartlar ailəsidir.

USB vasitəsilə kompüterə klaviatura, siçan, printer, telefon, xarici SSD, fleş yaddaş, veb-kamera və bir çox başqa qurğu qoşmaq mümkündür. USB texnologiyası həm məlumat ötürülməsini, həm də uyğun cihazların enerji ilə təmin edilməsini dəstəkləyir.

USB bağlantısının əsas üstünlükləri bunlardır:

  • Universal uyğunluq: Bir çox fərqli cihaz USB vasitəsilə qoşula bilər.
  • Məlumat ötürülməsi: Faylları kompüter və xarici yaddaş qurğuları arasında köçürmək mümkündür.
  • Enerji ötürülməsi: Uyğun kabel və portlar vasitəsilə telefon, planşet və digər cihazlar enerji ilə təmin edilə bilər.
  • Geniş istifadə sahəsi: USB kompüterlərdə, mobil cihazlarda, printerlərdə və peşəkar avadanlıqlarda istifadə olunur.

Bununla belə, bütün USB bağlantıları eyni sürətə, enerji imkanlarına və funksiyalara malik deyil. Bu xüsusiyyətlər istifadə olunan standartdan, portdan, kabeldən və qoşulan cihazlardan asılıdır.

USB-A nədir?

USB-A ənənəvi düzbucaqlı formaya malik USB konnektorudur. Bu bağlantı növü uzun illər masaüstü kompüterlərdə, noutbuklarda, televizorlarda və digər elektron cihazlarda geniş istifadə edilib.

USB-A konnektoru adətən klaviatura, siçan, fleş yaddaş, printer və xarici sərt disk kimi qurğuları qoşmaq üçün istifadə olunur.

USB-A bağlantısının əsas xüsusiyyətləri:

  • Düzbucaqlı fiziki formaya malikdir.
  • Konnektor yalnız müəyyən istiqamətdə porta daxil olur.
  • USB 2.0, USB 3.0 və USB 3.2 kimi müxtəlif sürət standartlarını dəstəkləyən versiyaları mövcuddur.
  • Bir çox köhnə və müasir kompüterdə istifadə olunur.

USB-A portunun fiziki forması onun sürətini birbaşa müəyyən etmir. Məsələn, USB 2.0 dəstəkləyən USB-A portu ilə USB 3.2 Gen 1 dəstəkləyən USB-A portunun məlumat ötürmə imkanları fərqlidir.

Buna görə USB-A konnektoruna baxaraq onun maksimum sürətini müəyyən etmək mümkün deyil. Cihazın texniki xüsusiyyətlərini yoxlamaq lazımdır.

USB-C nədir?

USB-C kiçik, oval formalı və hər iki istiqamətdə porta daxil edilə bilən USB konnektorudur. Bu xüsusiyyət onu ənənəvi USB-A konnektorundan fərqləndirir.

USB-C müasir noutbuklarda, smartfonlarda, planşetlərdə, monitorlarda və xarici SSD qurğularında geniş istifadə olunur.

USB-C bağlantısının üstünlükləri bunlardır:

  • İkitərəfli qoşulma: Konnektoru porta istənilən istiqamətdə daxil etmək mümkündür.
  • Məlumat ötürülməsi: Dəstəklənən USB standartından asılı olaraq yüksək sürətlər təmin edə bilər.
  • Enerji ötürülməsi: USB Power Delivery dəstəyi olan cihazlarda daha yüksək güclə enerji ötürülməsinə imkan verə bilər.
  • Video ötürülməsi: Uyğun port və kabel vasitəsilə DisplayPort Alt Mode və ya USB4 kimi texnologiyalar dəstəklənə bilər.
  • Kompakt dizayn: Kiçik ölçüsü mobil cihazlar üçün əlverişlidir.

Lakin vacib bir məqam var: USB-C yalnız fiziki konnektorun adıdır. USB-C portunun USB 3.2, USB4, yüksək güclü enerji ötürülməsi və ya video çıxışı dəstəkləyib-dəstəkləmədiyi cihazın xüsusiyyətlərindən asılıdır.

Məsələn, iki fərqli noutbukda USB-C portu ola bilər. Birinci port yalnız USB 2.0 sürətini dəstəkləyə, ikinci port isə USB4 vasitəsilə daha yüksək sürət və əlavə funksiyalar təqdim edə bilər.

USB 3.2 nədir?

USB 3.2 USB məlumat ötürmə standartları ailəsinə aiddir. Bu standart USB 2.0 ilə müqayisədə daha yüksək ötürmə sürətləri təmin edir.

USB 3.2 adı altında müxtəlif sürət səviyyələri mövcuddur. Bu səbəbdən məhsulun üzərində yalnız USB 3.2 yazılması bütün texniki xüsusiyyətləri müəyyən etmək üçün kifayət etməyə bilər.

USB 3.2 ailəsinin əsas sürət səviyyələri aşağıdakılardır:

StandartMaksimum nəzəri siqnal sürəti
USB 3.2 Gen 15 Gbit/s
USB 3.2 Gen 210 Gbit/s
USB 3.2 Gen 2x220 Gbit/s

Bu rəqəmlər nəzəri siqnal sürətləridir. Fayl köçürülməsi zamanı əldə olunan real sürət protokol xərclərindən, yaddaş qurğusundan, kabeldən və digər amillərdən asılı olaraq daha aşağı olur.

USB 3.2 Gen 1 nədir?

USB 3.2 Gen 1 maksimum 5 Gbit/s nəzəri siqnal sürətini dəstəkləyir. Bu standart əvvəllər USB 3.0 və USB 3.1 Gen 1 adları ilə də tanınıb.

Xarici yaddaş qurğuları, fleş disklər və digər uyğun cihazlar üçün istifadə oluna bilər.

USB 3.2 Gen 2 nədir?

USB 3.2 Gen 2 maksimum 10 Gbit/s nəzəri siqnal sürətini təmin edir. Uyğun xarici SSD və digər yüksək sürətli qurğularla məlumatların daha sürətli ötürülməsinə imkan verir.

Lakin real fayl köçürmə sürəti yalnız portdan asılı deyil. SSD-nin özü, kabel və qoşulma interfeysi də bu sürəti dəstəkləməlidir.

USB 3.2 Gen 2x2 nədir?

USB 3.2 Gen 2x2 maksimum 20 Gbit/s nəzəri siqnal sürətinə malikdir. Bu sürət iki 10 Gbit/s ötürmə xəttindən istifadə etməklə əldə olunur.

USB 3.2 Gen 2x2 dəstəyi bütün USB-C portlarında mövcud deyil. Həm port, həm də qoşulan cihaz və kabel uyğun olmalıdır. Buna görə 20 Gbit/s sürət tələb edən xarici SSD alarkən kompüterin texniki xüsusiyyətlərini əvvəlcədən yoxlamaq vacibdir.

USB4 nədir?

USB4 USB texnologiyasının daha yeni nəsillərindən biridir. O, USB-C konnektorundan istifadə edir və uyğun cihazlar arasında yüksək sürətli məlumat ötürülməsini dəstəkləyir.

USB4 arxitekturası PCI Express və DisplayPort kimi müxtəlif protokolların uyğun bağlantılarda daşınmasına imkan verə bilər. Bu xüsusiyyət xarici yaddaş qurğuları, monitorlar və dok-stansiyalar kimi cihazlar üçün faydalıdır.

USB4 standartının əsas xüsusiyyətləri:

  • USB-C konnektorundan istifadə edir.
  • USB4 versiyasından asılı olaraq 20 Gbit/s və ya 40 Gbit/s ötürmə sürətini dəstəkləyə bilər.
  • Uyğun cihazlarda məlumat və video siqnallarının ötürülməsini təmin edə bilər.
  • Müvafiq enerji təchizatı və USB Power Delivery dəstəyi olduqda enerji ötürülməsi ilə işləyə bilər.
  • Dəstəklənən USB 3.x və USB 2.0 cihazları ilə uyğunluq imkanları təqdim edir.

USB4 ilə bağlı vacib məqam budur ki, bütün USB4 cihazları eyni maksimum sürətə malik deyil. USB4-ün müxtəlif versiyaları və tətbiqləri fərqli imkanlar təqdim edir. Daha yeni USB4 2.0 spesifikasiyası uyğun konfiqurasiyada 80 Gbit/s-ə qədər ikitərəfli məlumat ötürülməsini, müəyyən asimmetrik rejimdə isə bir istiqamətdə daha yüksək ötürmə imkanlarını nəzərdə tutur.

Bu xüsusiyyətlərdən istifadə etmək üçün portun, kabelin və qoşulan cihazın uyğun olması lazımdır.

USB-A, USB-C, USB 3.2 və USB4 arasındakı əsas fərqlər

Bu adların bir qismi konnektor formasını, digərləri isə məlumat ötürmə standartını bildirir. Onları bir-birindən ayırmaq düzgün kabel və cihaz seçməyə kömək edir.

XüsusiyyətUSB-AUSB-CUSB 3.2USB4
NövüKonnektor formasıKonnektor formasıMəlumat ötürmə standartıMəlumat ötürmə standartı və arxitektura
Fiziki formaDüzbucaqlıKiçik, ovalMüxtəlif konnektorlarla istifadə oluna bilərUSB-C
SürətPortun dəstəklədiyi standartdan asılıdırPortun dəstəklədiyi standartdan asılıdır5, 10 və ya 20 Gbit/s səviyyələriVersiyadan asılı olaraq 20, 40 və ya daha yüksək sürətlər
İkitərəfli qoşulmaXeyrBəliKonnektordan asılıdırUSB-C vasitəsilə bəli
Video ötürülməsiAdi USB-A portlarında standart xüsusiyyət deyilUyğun portlarda mümkündürKonkret tətbiqdən asılıdırUyğun cihazlarda mümkündür
Əsas istifadə sahəsiPeriferiya qurğularıMüasir mobil və kompüter cihazlarıSürətli məlumat ötürülməsiYüksək sürətli məlumat, video və uyğun əlavə funksiyalar

Cədvəldəki sürətlər standartların nəzəri imkanlarını göstərir. Faktiki sürət cihazların uyğunluğuna və istifadə edilən bağlantıya əsasən dəyişir.

USB sürəti necə ölçülür?

USB məlumat ötürmə sürəti adətən Gbit/s ilə göstərilir. Bu, saniyədə neçə gigabit məlumat ötürülə bildiyini ifadə edir.

Burada Gbit/s ilə GB/s arasındakı fərqi bilmək vacibdir:

  • Gbit/s saniyədə gigabit deməkdir.
  • GB/s saniyədə gigabayt deməkdir.
  • 1 bayt = 8 bit.

Məsələn, 10 Gbit/s nəzəri siqnal sürəti 1.25 GB/s-ə uyğun gəlir. Lakin bu, faylların mütləq saniyədə 1.25 GB sürətlə köçürüləcəyi demək deyil. Kodlaşdırma, protokol xərcləri və cihazın performansı real sürəti azalda bilər.

Eyni qayda digər USB standartlarına da aiddir. USB4 40 Gbit/s sürət dəstəklədikdə bu göstərici nəzəri olaraq 5 GB/s-ə uyğun gəlir, amma faktiki fayl köçürmə sürəti şəraitdən asılıdır.

USB-C kabel seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?

USB-C konnektorunun forması kabelin bütün funksiyalarını müəyyən etmir. Kabel seçərkən onun məlumat ötürmə sürətini, enerji imkanlarını və dəstəklədiyi əlavə funksiyaları yoxlamaq lazımdır.

1. Məlumat ötürmə sürəti

Kabelin üzərində və ya məhsulun texniki xüsusiyyətlərində göstərilən sürətə baxın. Bəzi USB-C kabelləri yalnız USB 2.0 sürətini, digərləri isə USB 3.2 və ya USB4 sürətlərini dəstəkləyir.

2. Enerji ötürmə gücü

USB-C kabelinin telefon və ya noutbuku enerji ilə təmin etməsi onun məlumat ötürmə sürətindən fərqli xüsusiyyətdir. Yüksək güclə enerji ötürmək üçün kabelin və cihazların uyğun olması vacibdir.

USB Power Delivery texnologiyası uyğun cihazlarda enerji ötürülməsini idarə edir. Kabelin dəstəklədiyi güc səviyyəsi yoxlanılmalıdır.

3. Video dəstəyi

Bütün USB-C kabelləri video ötürülməsini dəstəkləmir. Monitoru USB-C vasitəsilə qoşmaq istəyirsinizsə, həm portun, həm də kabelin uyğun video imkanlarına malik olduğunu təsdiqləyin.

4. Kabelin uzunluğu və keyfiyyəti

Yüksək sürətli USB bağlantılarında kabelin keyfiyyəti və uzunluğu siqnalın sabitliyinə təsir edə bilər. Xüsusilə USB4 və digər yüksək sürətli bağlantılar üçün standartın tələblərinə uyğun sertifikatlaşdırılmış kabel seçmək daha etibarlıdır.

Hansı USB növünü seçmək lazımdır?

Düzgün USB bağlantısı seçərkən cihazı hansı məqsədlə istifadə edəcəyinizi nəzərə alın.

Gündəlik istifadə üçün: Klaviatura, siçan və printer kimi qurğularda USB-A və ya USB-C bağlantısı kifayət edə bilər. Bu cihazlar adətən yüksək məlumat ötürmə sürəti tələb etmir.

Fayl köçürmək üçün: Xarici SSD və böyük fayllarla işləyirsinizsə, USB 3.2 Gen 2 və ya daha sürətli bağlantılar faydalı ola bilər. Bunun üçün həm kompüterin, həm də xarici SSD-nin eyni sürət səviyyəsini dəstəkləməsi lazımdır.

Monitor və dok-stansiya üçün: USB-C və USB4 uyğun cihazlarda məlumat, video və enerji ötürülməsini bir bağlantıda birləşdirə bilər. Lakin konkret portun video və enerji dəstəyini yoxlamaq lazımdır.

Gələcəyə hesablanmış kompüter üçün: Yeni noutbuk və ya ana plata seçərkən USB portlarının sayını, dəstəklədiyi sürəti, USB-C funksiyalarını və enerji imkanlarını müqayisə edin.

Ən vacib qayda budur: konnektorun formasına əsasən sürət və funksiyalar haqqında nəticə çıxarmayın. Cihazın texniki göstəricilərini yoxlamaq daha düzgün seçim etməyə kömək edir.

Nəticə

USB-A və USB-C konnektor formalarını, USB 3.2 və USB4 isə məlumat ötürmə standartlarını ifadə edir. USB-A bir çox ənənəvi kompüter qurğularında istifadə olunur, USB-C isə ikitərəfli qoşulma və uyğun cihazlarda daha geniş funksiyalar təqdim edir. USB 3.2 və USB4 yüksək sürətli məlumat ötürülməsi üçün fərqli imkanlar yaradır.

USB kabeli və ya yeni cihaz seçərkən yalnız konnektorun formasına deyil, məlumat ötürmə sürətinə, enerji dəstəyinə, video imkanlarına və cihazlar arasındakı uyğunluğa da diqqət yetirin. Bu yanaşma ehtiyaclarınıza uyğun USB bağlantısını seçməyə və cihazlarınızdan daha səmərəli istifadə etməyə kömək edəcək.

Tez-tez verilən suallar

USB-A ilə USB-C arasındakı fərq nədir?

USB-A düzbucaqlı, USB-C isə kiçik və oval konnektordur. USB-C hər iki istiqamətdə porta daxil edilə bilər. Hər iki konnektor müxtəlif USB sürət standartlarını dəstəkləyə bilər.

USB-C həmişə USB4 deməkdir?

Xeyr. USB-C yalnız konnektorun fiziki formasını bildirir. USB-C portu USB 2.0, USB 3.2, USB4 və ya başqa uyğun texnologiyaları dəstəkləyə bilər.

USB 3.2 Gen 2 nə qədər sürətlidir?

USB 3.2 Gen 2 maksimum 10 Gbit/s nəzəri siqnal sürətini dəstəkləyir. Real məlumat ötürmə sürəti kabeldən, portdan, cihazdan və protokol xərclərindən asılıdır.

USB4 maksimum neçə Gbit/s sürət dəstəkləyir?

USB4-ün ilkin tətbiqləri 20 və ya 40 Gbit/s sürəti dəstəkləyə bilər. USB4 Version 2.0 isə uyğun konfiqurasiyada 80 Gbit/s-ə qədər ikitərəfli ötürmə imkanları təqdim edir. Konkret cihazın dəstəklədiyi sürəti ayrıca yoxlamaq lazımdır.

USB-C ilə noutbuku enerji ilə təmin etmək mümkündürmü?

Bəli, əgər noutbuk və enerji adapteri USB Power Delivery vasitəsilə enerji ötürülməsini dəstəkləyirsə. Lazımi güc səviyyəsinə uyğun adapter və kabel istifadə edilməlidir.

USB 3.2 cihazını USB4 portuna qoşmaq mümkündürmü?

Bir çox halda mümkündür. USB4 əvvəlki USB standartları ilə uyğunluq imkanları təqdim edir. Bununla belə, konkret cihazın uyğunluğu və əldə edilən sürət portun, kabelin və cihazın dəstəklədiyi standartlardan asılıdır.

USB kabelin sürətini necə öyrənmək olar?

Kabelin texniki xüsusiyyətlərini və istehsalçının təqdim etdiyi məlumatları yoxlayın. USB-C konnektorunun olması kabelin USB4 və ya 40 Gbit/s sürəti dəstəklədiyini göstərmir.

Mağazada

Mağazada: USB-C Kabellər

Kompüter nədir?
Kompüter əsasları

Kompüter nədir?

Əsas Hissələri, Növləri və İşləmə Prinsipi

9 dəq oxu

Digər bölmələr