Relelər

Relelər: Elektrik Dövrələrinin İdarəsi və Mühafizəsi

Rele bir dövrədəki siqnala — gərginliyə, cərəyana, temperatura, zamana və ya işığa — reaksiya verərək başqa dövrəni qoşan və ya ayıran aparatdır. Kiçik idarəetmə siqnalı ilə güclü yükü idarə etmək, mühərriki yüklənmədən qorumaq, işıqlandırmanı vaxta görə yandırmaq, avtomatika sxemində siqnalları çoxaltmaq — bütün bu vəzifələri belə aparatlar yerinə yetirir.

Protechunity kataloqunda Delixi markasının sənaye aparatları təqdim olunur: mühərriklər üçün istilik relesi (JRS1Dsp seriyası), aralıq rele və onların bazaları (CDZ9), cərəyan və mühərrik qoruma releləri (JD-6), eləcə də proqramlaşdırılan taymerlər. Aşağıda hər növün harada istifadə olunduğunu və necə seçildiyini izah edirik.

Rele Necə İşləyir?

Klassik elektromaqnit aparatın içində bobin, nüvə, hərəkətli lövbər və kontakt qrupu olur. Bobinə gərginlik verildikdə yaranan maqnit sahəsi lövbəri cəzb edir və kontaktlar vəziyyətini dəyişir: normal açıq (NO) kontaktlar qapanır, normal qapalı (NC) kontaktlar açılır. Gərginlik kəsildikdə yay lövbəri geri qaytarır.

Bərk cisimli (yarımkeçirici) modellərdə mexaniki kontakt yoxdur: kommutasiyanı tiristor və ya tranzistor həyata keçirir. Onlar səssiz işləyir, çox tez qoşulur və mexaniki aşınmaya məruz qalmır, lakin istilik ayrılması səbəbindən radiator tələb edə bilər.

Rele Növləri

Funksiyasına görə əsas növlər bunlardır:

• İstilik relesi: mühərriki uzunmüddətli yüklənmədən, faza qırılmasından və tıxanmadan qoruyur. Kontaktorla birlikdə quraşdırılır, cərəyan diapazonu mühərrikin nominal cərəyanına görə tənzimlənir. JRS1Dsp seriyası 25 A-dan 630 A-ya qədər mühərriklər üçün variantlar təklif edir.

• Aralıq rele: kontroller, sensor və ya düymədən gələn zəif siqnalı gücləndirir və çoxaldır. CDZ9 seriyası AC 220 V, DC 24 V, DC 48 V və DC 110 V bobinlərlə, ayrıca baza (sokel) üzərində quraşdırılır.

• Cərəyan relesi: xəttin cərəyanını izləyir və təyin olunmuş həddə çatdıqda siqnal verir və ya dövrəni ayırır; elektron mühərrik qoruyucuları da bu qrupa aiddir.

• Zaman relesi və taymer: dövrəni təyin olunmuş gecikmə ilə və ya cədvələ görə qoşur. Həftəlik proqramlaşdırılan taymerlər işıqlandırma, ventilyasiya və nasosları avtomatik idarə edir.

• Gərginlik və faza nəzarəti aparatları: gərginlik normadan çıxanda və ya faza itəndə yükü ayırır.

• Foto rele: işıqlanma səviyyəsinə görə küçə və fasad işıqlandırmasını avtomatik yandırıb-söndürür.

Mühərrik üçün İstilik Relesi Necə Seçilir?

Aparatın tənzimləmə diapazonu mühərrikin pasportundakı nominal cərəyanı əhatə etməlidir və ayar dəqiq bu cərəyana qoyulur. Məsələn, nominal cərəyanı 7,2 A olan mühərrik üçün 7–10 A diapazonlu model seçilir və ayar 7,2 A-ya qurulur. Onun ölçüsü istifadə olunan kontaktorun seriyasına uyğun olmalıdır ki, birbaşa onun altına bərkidilsin.

Ağır işəsalma rejimli mexanizmlər (ventilyatorlar, mərkəzdənqaçma nasoslar, dəyirmanlar) üçün uyğun açılma sinfi seçilməlidir. Aparat açıldıqdan sonra əl ilə və ya avtomatik bərpa rejimində işləyə bilər; təhlükəsizlik baxımından əl ilə bərpa daha üstündür.

Rele Seçərkən Nələrə Diqqət Etmək Lazımdır?

• Bobin gərginliyi: idarəetmə dövrəsinə uyğun — məsələn, AC 220 V, DC 24 V və ya 12 V.

• Kontakt konfiqurasiyası: NO, NC və ya dəyişən (CO) kontaktların sayı.

• Kontaktların kommutasiya cərəyanı: idarə olunan yükün cərəyanından az olmamalıdır.

• Funksiya: qoruma, gücləndirmə, gecikmə, nəzarət — sxemin tələbinə görə.

• Montaj: DIN rels, baza (sokel) və ya kontaktora birbaşa bərkitmə.

• Mühit: iş temperaturu, toz və titrəyiş şəraiti.

Texniki Göstəricilər

• Bobinin nominal gərginliyi və gücü, işə düşmə və buraxma gərginlikləri.

• Kontaktların nominal cərəyanı və gərginliyi, istismar kateqoriyası.

• Mühərrik qoruyucuları üçün cərəyan tənzimləmə diapazonu və açılma sinfi.

• Taymerlər üçün gecikmə diapazonu və proqram sayı.

• Mexaniki və elektrik resurs.

• Vəziyyət indikatoru, test və bərpa (reset) düymələri.

Rele Mühafizəsi və Avtomatika Sxemləri

Rele mühafizəsi elektrik avadanlığını qəza rejimlərindən qorumaq üçün qurulan aparatlar sistemidir. Sənaye lövhələrində bu, adətən avtomat açar, kontaktor və istilik relesinin birləşməsindən ibarət olur: avtomat qısaqapanmadan, istilik qoruyucusu yüklənmədən qoruyur, kontaktor isə idarəetməni təmin edir. Böyük mühərriklər üçün əlavə olaraq cərəyan və faza nəzarəti aparatları istifadə olunur.

Avtomatika sxemlərində aralıq aparatlar kontrollerin çıxışlarını güclü yüklərdən ayırır: kontrollerin zəif çıxışı aralıq aparatın bobinini idarə edir, onun kontaktları isə kontaktor bobinini və ya siqnal lampasını qoşur. Bu, həm kontrolleri qoruyur, həm də sxemə əlavə kontaktlar qazandırır.

12 V və 24 V Rele: Harada İstifadə Olunur?

Sabit cərəyanlı bobinli aparatlar sənaye avtomatikasında, siqnalizasiya, giriş nəzarəti və günəş enerjisi sistemlərində geniş yayılıb. 24 V DC sənaye kontrollerlərinin standart gərginliyidir, 12 V bobinli modellər isə təhlükəsizlik sistemlərində və kiçik avadanlıqda istifadə olunur. Seçərkən qida blokunun çıxış gərginliyi ilə bobin gərginliyinin uyğunluğuna diqqət edin.

Şkafın Yığılması üçün Praktik Məsləhətlər

• İdarəetmə dövrəsini ayrıca avtomatla qoruyun və onu güc dövrəsindən fərqli rəngli naqillə çəkin.

• Hər aparatın üzərinə sxemdəki işarəsini yapışdırın: nasazlıq zamanı axtarış xeyli sürətlənir.

• Sabit cərəyanlı bobinlərə paralel diod və ya RC-süzgəc qoşun ki, ayrılma anındakı impuls kontrollerin çıxışını zədələməsin.

• Qızan avadanlığı — tezlik çeviricilərini, böyük kontaktorları — şkafın yuxarı hissəsində yerləşdirin və havalandırmanı təmin edin.

• İstifadəyə verməzdən əvvəl hər dövrəni gərginliksiz yoxlayın, sonra yüksüz rejimdə sınaqdan keçirin.

Bu sadə qaydalar sazlama vaxtını azaldır və avadanlığın uzun müddət problemsiz işləməsinə kömək edir.

İstifadə Sahələri

• Nasos, ventilyator və kompressor mühərriklərinin yüklənmədən qorunması.

• PLC və kontrollerlərin çıxış siqnallarının gücləndirilməsi.

• Küçə, fasad və reklam işıqlandırmasının taymer və foto rele ilə idarəsi.

• Ventilyasiya, isitmə və suvarma sistemlərinin cədvəl üzrə işi.

• Ehtiyat qidalanma (AVR) və generator sxemləri.

• Liftlər, qapı avtomatikası və sənaye dəzgahları.

Rele Qiymətləri

Rele qiymətləri növdən, bobin gərginliyindən, kontakt sayından və cərəyan diapazonundan asılıdır. Aralıq aparatlar və bazalar ən əlçatan seqmentdir; böyük cərəyanlı istilik qoruyucuları, elektron mühərrik qoruma blokları və proqramlaşdırılan taymerlər daha bahalıdır. Protechunity-də qiymətlər 2 ₼-dan başlayır, layihə üçün böyük həcmdə alışda ayrıca qiymət təklifi hazırlanır.

Delixi Releləri

Kataloqdakı aparatlar Delixi Electric istehsalıdır. JRS1Dsp seriyası eyni brendin CJX2s kontaktorlarına birbaşa bərkidilir, CDZ9 aralıq aparatları isə uyğun bazalarla DIN relsə quraşdırılır. Bütün idarəetmə şkafını — avtomatlar, kontaktorlar, düymələr və qida blokları daxil olmaqla — bir istehsalçının uyğun komponentlərindən yığmaq mümkündür.

Bakıda Rele Almaq: Çatdırılma və Zəmanət

Protechunity-də bütün aparatlar rəsmi zəmanətlə satılır. Bakı daxilində sifarişlər 1 iş günündə çatdırılır, məhsulu ofisimizdən də götürə bilərsiniz. Şkaf yığan və servis şirkətləri üçün korporativ satış mövcuddur: köçürmə ilə ödəniş, siyahı üzrə qiymət təklifi və analoq seçimi. Kataloqda olmayan modelləri Avropadan sifarişlə 30–40 gün ərzində gətiririk.